Rozwój branży LNG a konieczność powstawania infrastruktury

Globalny rynek LNG to w dużej mierze międzynarodowy obrót gazem ziemnym stanowiący alternatywę dla transportu gazociągami. W terminalach importowych następuje regazyfikacja gazu skroplonego oraz wprowadzenie go do krajowych systemów przesyłowych i dystrybucyjnych. Jednak LNG w coraz większym zakresie staje się przedmiotem obrotu regionalnego w stanie skroplonym, co wymaga inwestycji w różnego rodzaju infrastrukturę. Należy zadać sobie pytanie czy infrastruktura stanowi warunek konieczny do rozwoju rynków detalicznych LNG, czy odwrotnie?
Globalny wzrost zainteresowania paliwem LNG w obrocie detalicznym wynika z kilku aspektów. Należą do nich zaostrzenie norm środowiskowych, kalkulacja ekonomiczna różnych rodzajów napędu jednostek transportowych, możliwość zbytu gazu w regionach niepodłączonych do krajowej sieci przesyłowej czy chęć dywersyfikacji paliw podyktowana zarówno aspektem kosztowym, jak również aspektem bezpieczeństwa energetycznego.

Działalność na małą skalę

Rozwój obrotu LNG na małą skalę wymaga jednak funkcjonowania określonej infrastruktury, która umożliwia zaangażowanie przedsiębiorstw w otoczeniu charakteryzującym się niskim ryzykiem ciągłości dostaw. Zakres inwestycji obejmuje między innymi urządzenia skraplające, punkty tankowania i/lub bunkierki czy technologie spalania gazu ziemnego w silnikach. Wybrane podmioty zainwestowały w działalność na rynkach LNG mimo braku właściwego otoczenia infrastrukturalnego stając się pionierami w skali lokalnej lub regionalnej. Wiele firm czeka na stworzenie właściwego otoczenia biznesowego dla tego typu przedsięwzięć. Inne czekają na ugruntowanie się rynków i zaadaptowanie sprawdzonych rozwiązań funkcjonujących na przodujących rynkach. Należy jednak mieć świadomość, że oczekiwanie nie jest podejściem charakterystyczne wyłącznie dla rynków LNG. Przykładem może być choćby chłonność rynku dla samochodów z napędem elektrycznym. Mimo wczesnego etapu rozwoju infrastruktury i technologii, inwestycje w małoskalową dystrybucję mają obecnie miejsce, a ich skala w 2015 r. oceniana jest na prawie 4,6 mld USD1.

8

Sytuacja w Europie

W Europie rozwój małoskalowego rynku LNG wynika w dużej mierze z polityki instytucji unijnych oraz polityki Norwegii i państw członkowskich Unii Europejskiej. Tempo rozwoju przedsięwzięć LNG jest jednak mocno zróżnicowane. Budowa infrastruktury LNG na potrzeby transportu drogowego jest obecnie najbardziej zaawansowana w Holandii czy Belgii, podczas gdy w wielu innych państwach nie podjęto jeszcze żadnych działań w tym aspekcie. W krajach Beneluksu oraz państwach skandynawskich – Szwecji i Norwegii rozwija się małoskalowe terminale LNG na potrzeby bunkierki jednostek pływających.

W kontekście regulacji środowiskowych to właśnie basen Morza Bałtyckiego wskazywany jest jako miejsce z potencjałem do rozwoju inwestycji związanych z gazem skroplonym. Problemem jest jednak brak podaży regionalnej, analogicznej do tej funkcjonującej w pobliżu największych portów krajów Beneluksu. Rozwiązaniem mogą być inwestycje w mobilne jednostki bunkrujące, terminale małoskalowe lub infrastrukturę w głównych portach. Jakiekolwiek decyzje podjęte w zakresie wyboru polityki zaopatrzenia powinny uwzględniać rachunek ekonomiczny w odniesieniu do atrakcyjności ceny oferowanej odbiorcy. Należy także brać pod uwagę zakres usług. Terminale małoskalowe mogą służyć również zaopatrzeniu w gaz ziemny lokalnych podmiotów gospodarczych, podczas gdy stacje bunkrowania dedykowane są wyłącznie dla odbiorców z sektora transportu morskiego i ewentualnie rzecznego.
W Unii Europejskiej funkcjonują programy mające na celu przyśpieszenie inwestycji w sektor LNG. Przykładem może być m.in. Projekt LNG Blue Corridors, w który angażują się przedsiębiorstwa z branży motoryzacyjnej, energetycznej czy obsługi terminali importowych. Innym programem jest LNG in Baltic Sea Ports (LNG w portach bałtyckich) promujący inwestycje w infrastrukturę tankowania LNG na Morzu Bałtyckim. Oprócz programów obserwuje się pogłębioną współpracę firm w zakresie popularyzacji LNG. Przykładem jest działanie norweskiego koncernu Statoil z litewskim Lietuvos, które ma na celu rozwój działalności w zakresie małoskalowej dystrybucji LNG. Jednym z głównych motorów wzrostu obrotu gazem skroplonym w kraju lub regionie są terminale LNG. Rozszerzając swoją działalność o aspekty pozaimportowe dają rynkowi impuls do rozwoju małoskalowych przedsięwzięć.

9

Mimo szeregu podejmowanych przedsięwzięć, zarówno stopień rozwoju infrastruktury związanej z małoskalową dystrybucją LNG w Europie, jak i skala inwestycji w technologie LNG znajdują się obecnie w stanie początkowym. Przedsiębiorstwa nie zauważają bodźców do inwestycji ze względu na brak zaawansowania budowy infrastruktury. Podmioty decyzyjne nie tworzą właściwego otoczenia infrastrukturalnego, ponieważ obawiają się braku zainteresowania. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, która ze stron będzie lub powinna wyznaczać kierunek zagospodarowania potencjału gazu skroplonego. Doświadczenie pokazuje, że na innowacyjnych rynkach podaż usług i produktów (również właściwej infrastruktury) w stosunkowo krótkim czasie zareaguje na rosnący popyt. Jednak ze względu na strategiczny charakter gazu skroplonego oraz czynniki o charakterze politycznym wskazane jest opracowanie w Unii Europejskiej i państwach członkowskich spójnej polityki rozwoju tego sektora. Oczekiwana strategia Unii w zakresie LNG oraz strategie koncernów paliwowych i przedsiębiorstw energetycznych powinny dać impuls dla zaangażowania szerokiego grona potencjalnych inwestorów w aktywność na tym rynku.

Redakcja LNG Snapshot


(1) GIINGL za Vissiongain, „Small Scale Liquefied Natural Gas (LNG) Market 2015-2025 – Liquefaction, Regasification, Satellite Station, Bunkering & Fuelling Station Forecasts,” Visiongain, London, UK, 2015.